Bazylika Grobu Pańskiego w Jerozolimie

You are here Home  > Sanktuaria Pańskie >  Bazylika Grobu Pańskiego w Jerozolimie
Item image

Bazylika Grobu Świętego – najważniejsza świątynia chrześcijańska położona w Dzielnicy Chrześcijańskiej na Starym Mieście Jerozolimy, w domniemanym miejscu męki, ukrzyżowania, złożenia do grobu i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Pierwsza bazylika w tym miejscu została wybudowana w IV wieku z polecenia cesarza Konstantyna. Była ona trzykrotnie większa od współczesnej budowli – rozciągała się od obecnej rotundy (Anastasis), w której mieści się edykuła Grobu, aż do ówczesnej głównej ulicy miasta – Cardo Maximus, gdzie dzisiaj znajduje się cerkiew św. Aleksandra Newskiego. Budowla konstantyńska została zniszczona przez Persów pod wodząChosrowa II Parwiza, który w 614 zdobył Jerozolimę. Za panowania cesarza Herakliusza sanktuarium – w mniejszych rozmiarach – odbudował patriarcha Modest. Bazylika została jednak doszczętnie zniszczona w 1009 na polecenie kalifa Al-Hakima. W 1099 roku krzyżowcy zdobyli Jerozolimę i na miejscu ruin wznieśli nową świątynię. Na przestrzeni wieków sanktuarium było wielokrotnie przebudowywane oraz nękane przez pożary, trzęsienia ziemi i grabieże. W efekcie pod względem architektonicznym kształt świątyni jest rezultatem różnej jakości przebudów i remontów. Mimo że zewnętrzny wygląd Grobu został znacznie odmieniony, a skała Golgoty w dużym stopniu zniszczona, nadal należą one do najcenniejszych relikwii chrześcijańskich, a sanktuarium przyciąga ogromne liczby pielgrzymów z całego świata.

Bazylika nie jest wyłączną własnością żadnego Kościoła chrześcijańskiego, ale pozostaje we współposiadaniu przedstawicieli kilku wyznań. W bazylice swoje siedziby mają przedstawiciele trzech kościołów: greckiego Prawosławnego Patriarchatu Jerozolimy, Kościoła łacińskiego reprezentowanego przez Zakon Braci Mniejszych (franciszkanie) oraz

Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego; mogą oni pełnić na zmiany funkcje liturgiczne w sanktuarium. W największe święta przestrzeń bazyliki jest udostępniana dla liturgii Syryjskiego Kościoła Ortodoksyjnego i Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego. Z kolei Koptyjski Kościół Ortodoksyjny ma prawa tylko do kilku pomieszczeń, a w wybrane dni jego wspólnota może sprawować liturgię we własnej kaplicy znajdującej się na tyłach kaplicy Grobu. Relacje między wspólnotami reguluje wywodząca się z czasów imperium osmańskiego zasada Statu Quo.

Od 1980 bazylika wraz z całym Starym Miastem Jerozolimy figuruje na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Na przestrzeni wieków sanktuarium było wielokrotnie przebudowywane oraz nękane przez pożary, trzęsienia ziemi i grabieże. W rezultacie, pod względem architektonicznym kształt świątyni jest rezultatem różnej jakości przebudów i remontów. Na obecny kształt sanktuarium miały wpływ między innymi:

  • 335 – pierwotna budowa Konstantyna,
  • 614 – zniszczenia po zdobyciu Jerozolimy przez Persów,
  • 632–634 – odbudowa przez patriarchę Modesta (za panowania cesarza Herakliusza),
  • 1009 – zburzenie na polecenie kalifa Al-Hakima,
  • 1042–1048 – odbudowa za panowania cesarza bizantyńskiego Konstantyna IX Monomacha,
  • 1099–1149 – przebudowa przez krzyżowców (Królestwo Jerozolimskie),
  • 1810 – odbudowa pod kierunkiem Nikolaosa Komnenosa z greckiej Mityleny, po pożarze z 1808,
  • naprawy i odbudowy po licznych trzęsieniach ziemi – w tym znacznych z 1867 oraz 1927.

Najdłuższe wymiary budowli: długość – 120 m, szerokość – 70 m. Powierzchnia na poziomie „0” – około 4500 m².

Mimo że zewnętrzny wygląd Grobu został znacznie odmieniony, a skała Golgoty w dużym stopniu zniszczona, to nadal należą one do najcenniejszych relikwii chrześcijańskich i sanktuarium przyciąga ogromne liczby pielgrzymów z całego świata.

Kamień Namaszczenia – We  wnętrzu bazyliki, na wprost wejścia znajduje się Kamień Namaszczenia, który ma stanowić nawiązanie do obrzędu, któremu zostało poddane ciało Jezusa przed złożeniem do grobu. Ciało Jezusa zostało wówczas przygotowane przez Józefa z Arymatei i Nikodema: obmyte, obłożone mirrą i aloesem, owinięte całunem, a na koniec złożone do grobu. Po raz pierwszy kamień taki został wbudowany w XII w., a obecny pochodzi z 1810. Również mur na tyle Kamienia pochodzi z tego samego okresu. Została wbudowana w 1810, gdy w wyniku pożaru pękł łuk zlokalizowany na górze. Po ostatnich pracach remontowych, podczas których łuk został naprawiony, ściana nie była już potrzebna, jednak została ponownie wbudowana przez Greków, którzy chcieli odzyskać powierzchnię do powieszenia ikon.

Grób Jezusa znajduje się w masywnym grobowcu zlokalizowanym w centrum Anastasis, na skrzyżowaniu nawy głównej i transeptu. Dla budowli używane jest łacińskie określenie aedicula lub greckie κουβούκλιον (kouvouklion). To ostatnie słowo pochodzi od łacińskiego cubiculum, które można przetłumaczyć jako „sypialnia”, „królewski skarbiec” lub „korona”. Budowla w obecnej postaci pochodzi z 1810 i powstała podczas odbudowy po pożarze, który zniszczył znaczną część bazyliki w 1808. Poprzednie wersje rotundy były kolejnymi replikami zastępującymi grób zburzony z rozkazu Al-Hakima w 1009. Przed 1808 tylko po stronie północnej i południowej były zachowane elementy oryginalnej, wapiennej konstrukcji grobu.

George Williams w wydanej w 1849 pracy „The Holy city. Historical, topographical, and antiquarian notices of Jerusalem” powołując się na relacje przedstawicieli kościoła łacińskiego dowodził, że podczas tamtego pożaru wnętrze Grobu nie zostało naruszone. Jego zdaniem temperatura podczas pożaru była tak wysoka, że kolumny stojące wokół edykuły rozsypywały się w pył, wykonane z mosiądzu, srebra lub złota lampy, żyrandole i naczynia sakralne „topiły się jak wosk”, z kopuły rotundy strumieniami lał się roztopiony ołów, a zasłony w kaplicy Anioła (westybulu Grobu) spłonęły, to wnętrze miało pozostać niezniszczone. Podczas odbudowy grobowca zewnętrzne marmurowe elementy edykuły zostały całkowicie usunięte i zastąpione nowymi według całkowicie nowego projektu.

Przed wejściem, na stojących po bokach kamiennych ławach umieszczono 6 bardzo dużych lichtarzy oraz 6 nieco mniejszych. Prawo własności tych lichtarzy jest podzielone między katolików, Greków i Ormian. We wnętrzu grobowca znajdują się dwa pomieszczenia. Pierwsze o wymiarach 3,3 na 2,9 m to westybul zwany kaplicą Anioła. Nazwa jest odniesieniem do postaci anioła (Mt 28,2), który pojawił się kobietom, które przyszły do grobu w dzień po pogrzebie Jezusa. Na środku ustawiony jest miniaturowy ołtarz, który według tradycji został wykonany z kamienia stanowiącego zamknięcie grobowca. W kaplicy umieszczono 15 lamp, które są przypisane poszczególnym wyznaniom: pięć należy do łacinników, pięć do Greków, cztery do Ormian, a tylko jedna do Koptów. Drugie pomieszczenie – właściwa komora grobowa o powierzchni ok. 2 m² – z obudowanym płytami marmurowymi ołtarzem-ławą (arcosolium). o długości 210 cm (na całą długość pomieszczenia), jest miejscem złożenia ciała Chrystusa. Płyta nie była podnoszona od przebudowy na początku XIX wieku. Stare przekazy z XVI w. relacjonują, że pod płytą znajduje się wnęka z czasów Konstantyna, pod nią kolejna płyta i dopiero właściwa komora grobowa. Ściany komory grobowej nie są równoległe. Północno-wschodni i północno-zachodni narożnik ma nieco ostrzejszy kąt. Pomieszczenie jest tak małe, że jednorazowo może pomieścić trzy lub cztery osoby.


Our address

Address:
31°46′42″N 35°13′47″E
GPS:
31.778626206728898, 35.22984981536865

Leave a review

Oceń

Comments are closed.